nauczyciele tajne nauczanie dlaczego? pamiętamy artykuły prezentacja projekt

Władysław Łanoszka
ur. 1893
zm. 1939


od 1932 r. nauczyciel, a od roku 1938 dyrektor Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Bydgoszczy

rozstrzelany w Dolinie Śmierci


Nauczyciele polegli z rąk okupanta  «

Helena Łanoszka "Mojego męża Władysława Łanoszki ostatnie męczeńskie chwile"

Władysław Łanoszka, ur. 9.11.1895 r. w Straconce k/Bielska-Białej, pracuje do roku 1930 jako nauczyciel Seminarium Nauczycielskiego w Koźminie. Równocześnie odbywa studia zaoczne na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Po ich ukończeniu, przenosi się na własną prośbę do Bydgoszczy, gdzie uzyskuje stanowisko nauczyciela historii i geografii w Liceum Pedagogicznym. W roku 1937 zostaje mianowany p.o. dyrektorem tegoż Liceum i pozostaje na tym stanowisku do wybuchu wojny w roku 1939. Od początku swej pracy pedagogicznej jest aktywnym członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego, pełniąc m.in. funkcję prezesa ZKP w Jarocinie i Krotoszynie.

W nocy z dnia 5-4 września 1939 r. ratuje się przed miejscowymi hitlerowcami, opuszczając wraz z rodziną miasto. Wraz z grupą bydgoskich nauczycieli próbuje przedostać się w kierunku Warszawy pieszo, nie mając do dyspozycji żadnych środków lokomocji. Linia frontu przesuwająca się znacznie szybciej, zamyka dalszą drogę we wsi Kajew w okolicy Krośniewic.

Po powrocie do Bydgoszczy w połowie września 1939 r. pozostaje w domu do 25 września, a następnie na polecenie władz okupacyjnych zarządzających obowiązkowe zgłoszenie się do pracy nauczycieli w mających rzekomo powstać polskich szkołach, oraz imienne wezwanie udaje się do budynku Liceum zdając obecnemu tam przedstawicielowi administracji niemieckiej kasę szkoły i klucze. Otrzymuje polecenie udania się do domu i oczekiwania wezwania do podjęcia pracy. W dniu 14 października zostaje aresztowany. Aresztowania dokonało w godzinach popołudniowych trzech uzbrojonych gestapowców. Nie zezwolono na zabranie z sobą żadnych przedmiotów osobistych. Po zrewidowaniu, aresztowanego przewieziono do byłych koszar 15 pułku artylerii i zamknięto w tzw. bloku V.

Jak wynika z wypowiedzi nielicznych pozostałych przy życiu świadków, w bloku tym trzymano bydgoskich nauczycieli torturując ich bestialskimi przesłuchaniami przed mającą nastąpić egzekucją. Około 30 października zostaje wywołany wraz z grupą nauczycieli liczącą około 50 osób i odizolowany od reszty w osobnym bloku. Nazwiska tych nauczycieli - jak twierdzą świadkowie - były odczytywane z specjalnej listy. Następnego dnia wczesnym rankiem zostaje wraz z grupą wydzieloną przewieziony w okolicę Fordonu i tam w tzw. "Dolinie Śmierci" rozstrzelany. Parę lat po wojnie ekshumacja zwłok pomordowanych wykazała istnienie w tej okolicy masowego grobu. Z odnalezionych przedmiotów osobistych zidentyfikowano wielu z tej grupy nauczycieli, jak więc należy przypuszczać miejsce to jest również miejscem męczeństwa i śmierci mego męża.

Tablica: ul. Seminaryjna w Bydgoszczy


Nauczyciele polegli z rąk okupanta

Balcer Stefan, Bałachowski Witold, Bartkowiak Czesław, Bąkowski Mieczysław, Beyer Kazimierz, Bęcki Franciszek, Bieliński Władysław, Bina Wiktor, Bleja Czesław, Bogacki Jan, Brueckner Stanisław, Brzeziński Józef, Chowański Józef, Ciaputa Ludwik, Ciesielski Henryk, Cieszyński Łucjan, Czajkowski Jan, Czyżowski Stanisław, Dachtera Franciszek, Darnowski Bernard, Domeracki Maksymilian, Eichstaedt Zbigniew, Faczyński Marian, Faliszewska Janina, Fiebig Edmund, Garbicz Eustachy, Gauza Józef, Gorzkiewicz Józef, Góral Kazimierz, Góralczyk Stanisław, Gruszczyński Ignacy, Grześ Ignacy, Grześkowski Roman, Hanusiak Franciszek, Hanusiak Zygmunt, Hennes Jan, Herdin Julia, Hoppe Edward, Jemielewski Tytus, Jeziołowicz Bolesław, Jobke Antoni, Jurek Marian, Jurkowski Zygmunt, Jurski Florian, Juszkiewicz Kazimierz, Kaczor Jan, Kaja Florian, Kaja Leon, Kałas Józef, Kaźmierczak Alojzy, Kaźmierczyk Jan, Klawiński Franciszek, Król Ignacy, Kukułka Lucjan, Kulmatycki Włodzimierz, Kwiatkowski Albin, Kwieciński Czesław, Lewandowski Kazimierz, Lewkow Stanisław, Lisiecki Adam, Lorkowski Czesław, Lulkiewicz Alojzy, Łanoszka Władysław, Łopatka Stanisław, Majerowicz Tadeusz, Małuszyński Zdzisław, Markowski Maksymilian, Marynowicz Czesław, Matuszak Florian, Mencel Antoni, Męczykowski Medard, Michalak Wincenty, Michalczyk Jan, Mierzejewski Jan, Mikołajczak Czesław, Młodecki Władysław, Młyński Michał, Momot Franciszek, Monowid Ludwik, Mordawski Bernard, Mrotek Jan, Mrugowski Marian, Murach Jan, Neunert Edmund, Olejnik Antoni, Ossowski Albin, Ossowski Maksymilian, Pach Rozalia, Pankowiak Florian, Pawłowski Zygmunt, Piskorski Jerzy, Podgórski Wincenty, Pohl Teodor, Pokorski Józef, Polakowski Zygmunt, Polcyn Henryk, Porzych Michał, Porzyński Władysław, Przybylski Czesław, Przybysz Bolesław, Pszczółkowski Brunon, Raczkowski Tadeusz, Radacki Antoni, Radwańska Kazimiera, Rakowski Florian, Repke Aleksander, Roesler Alfons, Rożek Aleksander, Rząska Bronisław, Schmidt Franciszek, Seroka Edmund, Sitarek Maksymilian, Sobecki Seweryn, Soliński Mieczysław, Stempniewski Kazimierz, Suchecki Brunon, Suchoświat Erazm, Śniegocki Władysław, Tobolewski Michał, Tomaszewski Tadeusz, Urbański Alfons, Utecht Jan, Wacowski Wojciech, Wagner Michał, Walczak Gertruda, Wąsacz Stanisław, Weiman Narcyz, Wenda Józef, Wielebiński Jan, Wojciechowski Franciszek, Wolf Józef, Wróż Władysław, Zalejski Stefan, Zawadzki Antoni, Zys Roman, Żuchowski Leonard, Żurek Franciszek,

Nauczyciele tajnego nauczania

Adamowska Cecylia, Adamowska Maria, Bachańska Seweryna, Baranowski Marcin, Bata Maia, Beer Cecylia, Beyer Teodozja, Biegoń-Buczkowska Maria, Błażewska Emilia, Bogusławska Kazimiera, Borzestowska Maria, Brzeska Maria, Burska Maria, Butkiewicz Kazimiera, Cienierska Teresa, Czarlińska Eugenia, Dąbkiewicz Maria, Derągowska Barbara, Dunarowski Władysław, Dyrdał Wojciech, Dzierżanowski Bogusław, Felchnerowska Waleria, Fraś Genowefa, Gembalska Helena, Gilewska Zofia, Gniot Barbara, Goral Antonina, Grochowska Jadwiga, Grześ Lucylla, Gularek Wincenty, Hochendorf Eugenia, Hoffman Wanda, Hoppe Zofia, Jaworska Elżbieta, Jaworska Kazimiera, Jeszke Zofia, Jezierska Olga, Jurek Kazimierz, Kanclerzeski Bolesław, Karowska Władysława, Karwowski Zygmunt, Katowski Józef, Klusz Kazimiera, Kładzińska Bolesława, Kłoniecki Nikodem, Kolek Irena, Konieczna Maria, Kowalewska Stefania, Kukułka Katarzyna, Kwiatkowska Maria, Lipska-Piotrowska Waleria, Lisewska Helena, Luśniak Jadwiga, Łasa-Jakubowska (Stefania?), Łoś Jadwiga, Łubieniewska Jadwiga, Maciejczak Helena, Majdziński Mieczysław, Małek Władysława, Mamet Janusz, Mikułowicz Stanisław, Milian Stanisława, Monowid Otylia, Moroz Zofia, Mrozik Marianna, Nagan Maria, Nowaczyk Zofia, Nowak Helena, Nowicka Jadwiga, Obiezierska Anna, Obiezierska Helena, Olszewska Regina, Oster-Ciepielowa Janina, Ostrowska Maria, Pawłowski Franciszek, Piotrowska Urszula, Piwowar Stanisława, Podgóreczny Józef, Polaszewska Wanda, Porębska Zofia, Porzyńska Stanisława, Purzycki Kazimierz, Rogińska Kazimiera, Różyński Edmund, Rybarczyk Józef, Rybarczyk Zofia, Sakrajda Janina, Sawaryn Elfrida, Semeńczuk Maria, Sempołowicz Helena, Siwak Jan, Sobierajska Anna, Sokołowska Maria, Stabrawa Leon, Stefaniak Helena, Stefaniak Zofia, Stępień Zofia, Stroińska Zofia, Strzałkowska-Thews Maria, Subkowska Danuta, Sygnarska-Kostewicz Krystyna, Szadziewska Janina, Szalla Józef, Szałek Kazimierz, Szarek Stanisława, Sze Franciszka, Szpyrka Jan, Szrajda Franciszek, Szymańska Zofia, Szymarkówna Helena, Świetlik Joanna, Trzecieliński Aleksander, Wenderlich Czesław, Wernerowska Helena, Wernerowski Józef, Wierzbicka Irena, Wojnarowicz Anna, Wojnarowicz Maria, Wróż Gertruda, Wysocka Helena, Wysocka Maria, Zamoyska Maria, Zawidzki Czesław, Ziętak Marcela, Zimniak Maria, Znawiecki Alfons, Zujewska Kazimiera,



© Katarzyna Gwincińska 2009-2016. All Rights Reserved

gir@ffe